Onaf

Een kunstenaar moet soms lastige vragen beantwoorden. Er staat iemand voor een schilderij en vraagt:
‘Is het af?’
‘Hoezo af?’
‘Nou er staan nog allemaal houtskoollijnen, ga je er nog aan verder?’
‘Huh?’
Waarom zou een houtskoollijn er op duiden dat een werk nog niet af is? Men denkt natuurlijk dat het wonder nog moet geschieden. Dat wonder is pas geschied als de houtskoollijnen zó in een mens zijn veranderd dat je niet meer aan houtskool denkt. Zoals bij de tovenaar Michelangelo, het is onbegrijpelijk dat zijn David ooit een marmerrots is geweest. Dat zijn trucs die een normaal mens niet begrijpen kan. Hij moet hulp van de goden gehad hebben.

Maar er zijn ook aardse wonderen.
Driehonderd miljoen jaar geleden sterft er een boom die niet vergaat, maar verandert in antraciet. Ergens in Canada ontkiemt er een grenenhouten boom die twintig jaar lang zonlicht verandert in groeikracht, voordat hij wordt omgezaagd en in stukjes wordt gehakt. Op Sumatra staat een rubberboom te bloeden en zijn lichaamssap wordt opgevangen in bakjes. Al deze boomresten worden opgekocht door de firma Bruynzeel en die verandert ze in potloodjes met een kern van grafiet en een gummetje aan de top. Ik koop ze in een doosje bij het Hollands Handelshuis en neem ze mee op vakantie naar Indonesië. Midden op een brug over een woeste Javaanse rivier geef ik aan een meisje van een jaar of drie een potlood. Terwijl ze weg loopt hamert ze ermee op de ijzeren stijlen van de brugleuning en verandert het potloodje voor mijn ogen in een muziekinstrument.
Ik vind deze veranderingen wonderlijker dan water in wijn veranderen. Ik houd van poppenkast waar je de kruin van de poppenspeler nog boven de rand van de kast uit ziet steken, terwijl je toch word mee gesleept in zijn verhaal. Ik houd van Tommy Cooper die zijn trucs in het honderd laat lopen, maar alles weet van misleiding. Ik houd van gebouwen die hun structuur laten zien, maar je evenzogoed bij de neus nemen.

Ik houd van Monty Pyton-humor, die je waarnemingsvermogen steeds voor schut zet. Ik houd van lijnen die houtskool zijn, maar ook mens.

onaf